THỰC TRẠNG ĐỜI SỐNG NGÔN NGỮ CỦA DU HỌC SINH VIỆT NAM TẠI TRUNG QUỐC: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP KHU VỰC VŨ HÁN

Tóm tắt

Cùng với việc triển khai sâu rộng sáng kiến "Vành đai và Con đường", giao lưu giáo dục và nhân văn giữa Trung Quốc và Việt Nam ngày càng đi vào chiều sâu. Đời sống ngôn ngữ của du học sinh Việt Nam tại Trung Quốc đã trở thành cửa sổ quan trọng để quan sát hiệu quả giáo dục tiếng Trung quốc tế và quá trình thích ứng xuyên văn hóa. Bài báo lấy du học sinh Việt Nam tại khu vực Vũ Hán làm đối tượng nghiên cứu, đứng từ góc độ "đời sống ngôn ngữ", khảo sát việc sử dụng ngôn ngữ, thái độ và nhận diện ngôn ngữ, tự đánh giá năng lực và nhu cầu học tập của sinh viên trong môi trường tương tác đa tầng "tiếng phổ thông - phương ngữ địa phương - tiếng mẹ đẻ". Nghiên cứu chủ yếu sử dụng phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi, phỏng vấn bán cấu trúc và phân tích dữ liệu, thu được 217 phiếu hợp lệ. Kết quả cho thấy: Thứ nhất, đời sống ngôn ngữ của du học sinh Việt Nam tại Vũ Hán có đặc điểm cấu trúc "tiếng Trung chủ đạo, đa ngữ phân tầng, bối cảnh phân hoá", trong đó việc mở rộng phạm vi tiếp xúc xã hội thực tế lại làm bộc lộ rõ hơn rào cản do phương ngữ. Thứ hai, người được hỏi nhìn chung có thái độ tích cực đối với tiếng Trung, coi đây vừa là công cụ quan trọng để hoàn thành học tập và mở rộng cơ hội việc làm, vừa dần trở thành con đường để hiểu xã hội và tham gia đời sống bản địa; nhận thức về phương ngữ Vũ Hán thể hiện tính quá trình rõ rệt. Thứ ba, hoà nhập văn hóa không diễn ra tuyến tính mà theo trình tự "tiếp cận trước, tham gia sau, điều hoà sau cùng". Thứ tư, vấn đề chủ yếu trong đời sống ngôn ngữ của du học sinh không chỉ là thiếu hụt kiến thức ngôn ngữ, mà còn thể hiện ở khoảng cách giữa thành tích thi chuẩn hoá và năng lực giao tiếp thực tế. Từ những phát hiện trên, bài báo đề xuất kiến nghị ở ba cấp độ: chuyển hướng thực hành cá nhân, tối ưu hoá giảng dạy trên lớp, và kết nối hệ thống hỗ trợ xã hội, nhằm cung cấp căn cứ thực nghiệm cho nghiên cứu khu vực về giáo dục tiếng Trung quốc tế, tối ưu hoá giảng dạy tiếng Trung cho người Việt và công tác hỗ trợ hoà nhập xã hội của du học sinh.