Quy định về chuẩn mực đạo đức xuất bản và liêm chính học thuật

CHƯƠNG I: QUY ĐỊNH CHUNG

Điều 1. Mục đích và phạm vi áp dụng

  1. 1. Quy định này nhằm định hướng và duy trì các chuẩn mực đạo đức xuất bản, khuyến khích liêm chính học thuật, hỗ trợ kiểm soát đạo văn nhằm nâng cao chất lượng khoa học của Tạp chí Nghiên cứu Khoa học và Phát triển (JSRD).
  2. 2. Quy định áp dụng đối với các bên tham gia vào quy trình học thuật của Tạp chí, bao gồm: Tác giả, Biên tập viên, Chuyên gia phản biện và Hội đồng Biên tập trên tinh thần hợp tác, khách quan và xây dựng.

Điều 2. Các hành vi cần lưu ý trong công bố khoa học

  1. 1. Đạo văn (Plagiarism): Được hiểu là hành vi sử dụng ý tưởng, dữ liệu, kết quả nghiên cứu, nội dung, lời văn, hình ảnh, bảng biểu, mô hình hoặc cấu trúc lập luận của người khác hoặc của chính tác giả mà không trích dẫn, ghi nhận nguồn một cách rõ ràng và đầy đủ.
  2. 2. Công bố trùng lặp (Duplicate Publication): Là việc nộp đồng thời một bản thảo đến nhiều tạp chí khác nhau hoặc tái sử dụng phần lớn nghiên cứu cũ đã công bố để đăng lại như một nghiên cứu hoàn toàn mới mà không có sự mở rộng, phát triển nội dung một cách thỏa đáng.
  3. 3. Thiếu tính xác thực của dữ liệu: Là các sai sót hoặc hành vi tự tạo, điều chỉnh số liệu thực tế làm sai lệch bản chất và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

CHƯƠNG II: CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC ĐỐI VỚI TÁC GIẢ

Điều 3. Trách nhiệm học thuật của Tác giả

  1. 1. Tác giả phải đảm bảo những kết quả nghiên cứu mới, trung thực, chưa từng được công bố và không gửi đồng thời cùng một bản thảo hoặc cùng một kết quả nghiên cứu đến tạp chí, hội thảo hoặc ấn phẩm khác trong thời gian Tạp chí đang xem xét.
  2. 2. Tác giả bài báo chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính hợp pháp, bản quyền, tính xác thực và tính liêm chính khoa học của bài báo.
  3. 3. Trong các nghiên cứu liên quan đến con người, dữ liệu cá nhân, cộng đồng, môi trường và các đối tượng dễ bị tổn thương, tác giả cần tuân thủ các nguyên tắc đạo đức nghiên cứu, bảo mật thông tin và đảm bảo sự đồng thuận tự nguyện của đối tượng tham gia khảo sát.

Điều 4. Nguyên tắc trích dẫn và tài liệu tham khảo

  1. 1. Tác giả phải trích dẫn rõ ràng, chính xác và đầy đủ những ý tưởng, kết quả nghiên cứu, dữ liệu, hình ảnh, bảng biểu, mô hình, phương pháp hoặc nội dung học thuật của các công trình nghiên cứu hoặc tài liệu của các tác giả khác đã được công bố trong và ngoài nước.
  2. 2. Tác giả nên ưu tiên trích dẫn nguồn gốc ban đầu; trường hợp sử dụng trích dẫn thứ cấp cần ghi rõ nguồn trung gian. Các tài liệu này phải được liệt kê đầy đủ trong phần “Tài liệu tham khảo”.
  3. 3. Tránh việc trích dẫn sai ngữ cảnh, thêm tài liệu chưa đọc hoặc không liên quan, cố ý bỏ qua tài liệu quan trọng có liên quan, hoặc thao túng trích dẫn nhằm làm sai lệch giá trị học thuật của bài báo.

Điều 5. Tính minh bạch của dữ liệu và xung đột lợi ích

  1. 1. Tác giả không được tạo dữ liệu giả, sửa đổi dữ liệu, loại bỏ dữ liệu, lựa chọn dữ liệu có chủ đích hoặc trình bày kết quả theo cách làm sai lệch bản chất nghiên cứu.
  2. 2. Khi có yêu cầu hợp lý từ Ban biên tập nhằm phục vụ khâu thẩm định, tác giả có trách nhiệm phối hợp cung cấp dữ liệu gốc, dữ liệu đã xử lý hoặc các minh chứng liên quan đến quy trình nghiên cứu.
  3. 3. Tác giả cần chia sẻ thông tin về các nguồn tài trợ, quan hệ hợp tác hoặc lợi ích có khả năng gây ra xung đột lợi ích trong bài báo. Các thông tin này (nếu có) nên được công khai rõ ràng khi gửi bài.

Điều 6. Xác định quyền đồng tác giả (Authorship)

  1. 1. Đồng tác giả xuất hiện trong bài báo phải là người thực sự tham gia vào quá trình hình thành ý tưởng, thiết kế nghiên cứu, thu thập dữ liệu, phân tích dữ liệu, viết bản thảo, chỉnh sửa học thuật hoặc phê duyệt bản thảo cuối cùng.
  2. 2. Người không có đóng góp thực chất không nên đứng tên tác giả; người có đóng góp thực chất không được bị loại khỏi danh sách tác giả.
  3. 3. Các đóng góp mang tính chất hỗ trợ thuần túy (thu thập tài liệu, dịch thuật, tài trợ kinh phí) chưa đủ điều kiện là tác giả cần được ghi nhận phù hợp trong phần lời cảm ơn hoặc phần đóng góp của tác giả.

Điều 7. Quy định khuyến khích sử dụng AI minh bạch

  1. 1. Công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) không thể thay thế tư cách tác giả hoặc đồng tác giả của bài báo khoa học.
  2. 2. Trường hợp bài báo có sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo (như hỗ trợ sửa lỗi ngữ pháp, hiệu đính câu từ, biên dịch ngôn ngữ), tác giả cần khai báo rõ tên công cụ, phạm vi sử dụng và chịu trách nhiệm cuối cùng về tính chính xác của toàn bộ nội dung bài báo.
  3. 3. Tác giả cần kiểm chứng kỹ lưỡng các nội dung do AI hỗ trợ, tránh việc lạm dụng dẫn đến hệ quả xuất hiện dữ liệu giả, hình ảnh giả, kết quả nghiên cứu giả hoặc các tài liệu tham khảo không có thật.

CHƯƠNG III: ĐẠO ĐỨC VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA BIÊN TẬP VIÊN

Điều 8. Đánh giá chuyên môn và Bảo mật

  1. 1. Một trong những nhiệm vụ của biên tập viên là đánh giá chất lượng, tính mới, tính trung thực, tính phù hợp và giá trị đóng góp khoa học của các bài báo được gửi đến Ban biên tập. Việc đánh giá dựa trên giá trị đóng góp của bài báo, tính nhất quán của nội dung cùng các chính sách của Tạp chí.
  2. 2. Biên tập viên phải bảo mật thông tin cá nhân của tác giả và chuyên gia phản biện đối với những người không liên quan. Biên tập viên không được sử dụng dữ liệu, ý tưởng hoặc nội dung chưa công bố trong bản thảo cho mục đích cá nhân.

Điều 9. Quy trình kiểm tra trùng lặp và xử lý học thuật

  1. 1. Biên tập viên có nghĩa vụ kiểm tra đạo văn bằng cách sử dụng phần mềm đáng tin cậy để đảm bảo các bài báo không vi phạm quy tắc về đạo văn, tự đạo văn hoặc công bố trùng lặp.
  2. 2. Tạp chí áp dụng mức trần tỷ lệ trùng lặp nội dung là 20%.
    • - Nếu tỷ lệ trùng lặp vượt quá 20%, Biên tập viên liên hệ tác giả để yêu cầu giải trình, điều chỉnh trích dẫn hoặc từ chối bài viết tùy trường hợp.
    • - Nếu tỷ lệ trùng lặp dưới 20% nhưng có dấu hiệu sao chép ý tưởng, dữ liệu hoặc cấu trúc lập luận của người khác mà không trích dẫn, bài báo đó vẫn cần được xem xét lại.
  3. 3. Khi phát hiện các dấu hiệu vi phạm liêm chính khoa học, Biên tập viên sẽ tạm dừng quá trình thẩm định và trao đổi trực tiếp với tác giả để làm rõ. Nội dung giải thích của tác giả là cơ sở để đưa ra quyết định xử lý phù hợp (tiếp tục thẩm định, yêu cầu chỉnh sửa hoặc từ chối bài viết).

Điều 10. Tránh xung đột lợi ích Biên tập viên không tham gia xử lý các bài báo nếu có xung đột lợi ích hoặc có khả năng ảnh hưởng đến tính khách quan của quá trình xử lý bản thảo.

CHƯƠNG IV: ĐẠO ĐỨC VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA CHUYÊN GIA PHẢN BIỆN

Điều 11. Đánh giá khách quan và mang tính xây dựng

  1. 1. Chuyên gia phản biện chỉ nhận phản biện các bài viết thuộc lĩnh vực chuyên môn; đánh giá khách quan dựa trên giá trị nội dung, tính mới, độ tin cậy của dữ liệu và phương pháp nghiên cứu.
  2. 2. Ý kiến phản biện cần mang tính xây dựng, có cơ sở học thuật, không đánh giá dựa trên cảm tính cá nhân và không chứa nội dung gây tổn thương đối với tác giả.

Điều 12. Trách nhiệm bảo mật và đồng hành

  1. 1. Chuyên gia phản biện phải giữ bí mật về tất cả các dữ liệu, ý tưởng và nội dung học thuật trong bản thảo.
  2. 2. Chuyên gia phản biện hỗ trợ Tòa soạn bằng cách chỉ rõ tài liệu nào tác giả chưa trích dẫn phù hợp. Nếu phát hiện bài báo có dấu hiệu trùng lặp nội dung hoặc các biểu hiện chưa minh bạch khác, chuyên gia cần kịp thời thông báo cho Biên tập viên.
  3. 3. Chuyên gia phản biện có quyền từ chối phản biện nếu nhận thấy có xung đột lợi ích ảnh hưởng đến tính khách quan.

CHƯƠNG V: BIỆN PHÁP HỖ TRỢ VÀ XỬ LÝ SỰ CỐ

Điều 13. Quy trình hỗ trợ chỉnh sửa đối với bản thảo đang xét duyệt

  1. 1. Tạp chí JSRD hoạt động trên tinh thần đồng hành và khuyến khích các nhà nghiên cứu. Đối với các bài báo có sai sót về trích dẫn hoặc tỷ lệ trùng lặp do sơ suất kỹ thuật, Tòa soạn sẽ hướng dẫn chi tiết để tác giả chỉnh sửa, hoàn thiện bài viết.
  2. 2. Trường hợp tác giả lạm dụng AI hoặc có lỗi nghiêm trọng về dữ liệu nhưng chủ động phối hợp giải trình, Tòa soạn sẽ hỗ trợ rút bản thảo để hoàn thiện lại trước khi nộp lại vào thời điểm thích hợp.

Điều 14. Biện pháp xử lý đối với bài báo đã xuất bản (Hậu kiểm)

Khi có phản hồi hoặc phát hiện bài báo đã xuất bản có vi phạm nghiêm trọng về đạo đức nghiên cứu hoặc đạo văn, Tạp chí sẽ xử lý một cách văn minh, nội bộ và đúng chuẩn mực học thuật:

  1. 1. Ban biên tập sẽ tiến hành xác minh và làm việc với tác giả trên tinh thần cầu thị.
  2. 2. Tùy theo tính chất lỗi, Tạp chí sẽ phối hợp cùng tác giả để thực hiện việc cải chính, đính chính thông tin (đối với lỗi nhỏ, sơ suất).
  3. 3. Trường hợp bắt buộc phải rút bài báo (Retraction) do trùng lặp hoàn toàn hoặc dữ liệu không chính xác, Tòa soạn sẽ gỡ bài viết trên hệ thống điện tử và đăng thông báo đính chính ngắn gọn trên website của Tạp chí nhằm bảo vệ tính liêm chính của kho tàng tri thức.