TỔNG QUAN VỀ CÔNG DỤNG TRONG Y HỌC CỔ TRUYỀN, THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ TÁC DỤNG DƯỢC LÝ CỦA PETROSELINUM CRISPUM (MILL.) FUSS (MÙI TÂY)

Tóm tắt

Mùi tây (Petroselinum crispum), một loài thảo mộc được trồng phổ biến trên thế giới và được biết đến rộng rãi nhờ giá trị ẩm thực cũng như tiềm năng dược liệu. Trong y học cổ truyền của nhiều quốc gia, mùi tây được sử dụng như một gia vị đồng thời là vị thuốc hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn tiêu hóa, các bệnh viêm và các vấn đề đường tiết niệu. Các nghiên cứu hóa học cho thấy mùi tây chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học như flavonoid, acid phenolic, coumarin, terpenoid và các acid béo. Những hợp chất này góp phần tạo nên phổ tác dụng dược lý đa dạng của dược liệu. Các nghiên cứu thực nghiệm đã chứng minh mùi tây có nhiều hoạt tính sinh học quan trọng như chống oxy hóa, kháng khuẩn, chống viêm, lợi niệu, chống đái tháo đường, bảo vệ gan, bảo vệ tim mạch và bảo vệ thần kinh. Ngoài ra, một số nghiên cứu còn ghi nhận các tác dụng khác như chống mệt mỏi, hoạt tính estrogen, điều hòa miễn dịch và tiềm năng chống ung thư. Tuy nhiên, phần lớn các bằng chứng hiện nay chủ yếu dựa trên các nghiên cứu tiền lâm sàng, trong khi dữ liệu lâm sàng trên người còn hạn chế. Bên cạnh đó, một số hợp chất như apiole và myristicin có thể gây tác dụng bất lợi khi sử dụng ở liều cao hoặc dưới dạng chiết xuất cô đặc. Bài tổng quan này trình bày một cách hệ thống về công dụng trong y học cổ truyền, thành phần hóa học, tác dụng dược lý và các vấn đề an toàn của P. crispum, qua đó cho thấy tiềm năng của mùi tây như một nguồn dược liệu và thực phẩm chức năng. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu lâm sàng để xác nhận hiệu quả điều trị, làm rõ cơ chế tác dụng và đánh giá đầy đủ tính an toàn khi sử dụng.