Tạp chí Nghiên cứu Khoa học và Phát triển

Bài viết xem xét các khoảng trống thể chế của thị trường carbon Việt Nam trong giai đoạn thí điểm 2025–2028 trên cơ sở thông tin cập nhật đến ngày 19 tháng 8 năm 2026. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích thể chế định tính, tập trung vào các thành tố có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của hệ thống mua bán phát thải (ETS), bao gồm thiết kế và phân bổ hạn ngạch; đo đạc, báo cáo và thẩm tra (MRV), vận hành thị trường và tuân thủ; quản trị tín chỉ carbon và liên kết quốc tế. Kết quả cho thấy khung pháp lý và hạ tầng cơ bản của thị trường đã được hình thành, song hiệu quả vận hành của một số cơ chế chưa thể đánh giá đầy đủ do thị trường mới ở giai đoạn đầu của chu kỳ tuân thủ. Hoạt động giao dịch ban đầu còn hạn chế, với 1.210 tCO₂e được giao dịch trong phiên đầu tiên, nhưng chưa đủ bằng chứng để kết luận thị trường thiếu thanh khoản mang tính cấu trúc. Đồng thời, mức độ khan hiếm của hạn ngạch, chất lượng MRV, hiệu quả tuân thủ, khả năng hình thành giá và sự liên kết giữa tín chỉ carbon trong nước với các cơ chế theo Điều 6 Thỏa thuận Paris vẫn cần được tiếp tục theo dõi và kiểm chứng bằng dữ liệu vận hành thực tế. Trên cơ sở phân biệt giữa các vấn đề đã có bằng chứng, các bất định trong thiết kế và những nội dung cần kiểm chứng sau chu kỳ tuân thủ, nghiên cứu đề xuất các ưu tiên chính sách và nhóm chỉ số theo dõi nhằm phục vụ đánh giá giai đoạn thí điểm và hoàn thiện thị trường carbon Việt Nam trước khi chuyển sang giai đoạn vận hành chính thức.

Sự cố môi trường biển do Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh gây ra năm 2016 là ví dụ điển hình về xung đột giữa một doanh nghiệp FDI với cộng đồng cư dân và là thách thức an ninh phi truyền thống lần đầu xảy ra ở vùng biển Việt Nam, đe dọa nghiêm trọng an ninh kinh tế biển. Sự cố không chỉ tác động đến môi trường, tài nguyên biển, sự tồn tại và phát triển của con người, sinh vật biển ở Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến sinh kế của nhiều người dân, ngư dân. Nguy hại hơn, những tác động đối với an ninh kinh tế biển và phát triển bền vững kinh tế biển còn kéo dài nhiều năm sau. Sau 10 năm, sự cố Formosa Hà Tĩnh tiếp tục đặt ra nhiều vấn đề về quản trị rủi ro, phòng ngừa, giám sát và ứng phó với sự cố môi trường biển ở cả tầm quốc gia và chính quyền địa phương.

Chính sách phát triển du lịch Việt Nam giai đoạn 2017 - 2026 cho thấy sự kế thừa và chuyển dịch trọng tâm theo hướng phát triển theo chiều sâu, chất lượng, hiệu quả, thông minh, xanh và sáng tạo. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính, phân tích nội dung và so sánh chính sách theo thời gian đối với Nghị quyết số 08-NQ/TW (2017), Nghị quyết số 82/NQ-CP (2023) và Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị (2026); đồng thời đối chiếu 18 công trình khoa học trong bối cảnh Việt Nam gồm các nghiên cứu về yêu cầu năng lực và các nghiên cứu về sự thích ứng của đào tạo du lịch để đánh giá sự thích ứng của đào tạo du lịch. Các chính sách được phân tích theo 5 phương diện: mục tiêu và định hướng; phương thức phát triển và gia tăng giá trị; liên kết và huy động nguồn lực; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; phát triển xanh và bền vững. Nghiên cứu nhận diện xu hướng mở rộng yêu cầu năng lực theo hướng tích hợp năng lực nghề nghiệp và quản trị với năng lực số, sáng tạo, liên ngành, phát triển bền vững và thích ứng. Kết quả cho thấy thích ứng nội dung thể hiện rõ hơn thích ứng cấu trúc, trong khi thích ứng chủ động còn hạn chế, phản ánh sự bất cân xứng trong thích ứng đào tạo. Nghiên cứu làm rõ mối quan hệ giữa chuyển dịch chính sách, yêu cầu năng lực và thích ứng đào tạo; từ đó đề xuất chuyển từ thích ứng phản ứng sang chủ động thông qua dự báo yêu cầu năng lực, cập nhật chuẩn đầu ra, tăng tính linh hoạt của chương trình, củng cố phản hồi giữa chính sách, thị trường lao động và đào tạo.

Sau đại dịch COVID-19, công nghệ mRNA đã mở rộng từ nền tảng chủ yếu phục vụ vaccine phòng bệnh truyền nhiễm thành một nền tảng dược phẩm sinh học đa mục tiêu, với các hướng phát triển nổi bật gồm vaccine thế hệ mới, vaccine ung thư cá thể hóa và liệu pháp thay thế protein. Bài viết thực hiện tổng quan tường thuật có cấu trúc đối với các công bố trên PubMed/Medline, Scopus và Web of Science từ năm 2005 đến ngày 25 tháng 8 năm 2026; thư viện Y học Quốc gia Hoa Kỳ và tài liệu quản lý được đối chiếu khi cần cập nhật tình trạng lâm sàng và pháp lý. Từ 185 tài liệu xác định ban đầu, 22 công bố khoa học được lựa chọn cho tổng hợp chính. Kết quả cho thấy mRNA có ưu thế về tốc độ thiết kế, khả năng chuẩn hóa một số công đoạn sản xuất và tính linh hoạt đối với y học chính xác. Bằng chứng hậu COVID-19 đã mở rộng sang RSV, cúm mùa, vaccine phối hợp, ung thư và một số bệnh chuyển hóa di truyền. Tuy nhiên, độ ổn định của RNA, hiệu quả và độ an toàn của lipid nanoparticles (LNP), khả năng hướng mô đích, yêu cầu dùng lặp lại, kiểm soát chất lượng và chi phí sản xuất vẫn là những thách thức đáng kể. Đối với Việt Nam, bài viết đề xuất lộ trình phát triển theo từng nhóm năng lực, từ thiết kế mRNA-tin sinh học và LNP-kiểm nghiệm đến tiền lâm sàng, lâm sàng và sản xuất. Đây là các hàm ý từ bằng chứng quốc tế và bối cảnh chính sách hiện hành, không thay thế cho một đánh giá chuyên biệt về năng lực quốc gia.